Kiedy w następstwie zaawansowanej próchnicy dojdzie do nieodwracalnego zapalenia miazgi, konieczne może okazać się leczenie kanałowe.
Kiedyś jednym z pierwszych, niemal obowiązkowych etapów takiego leczenia była dewitalizacja miazgi, czyli jej uprzednie uśmiercenie przy pomocy specjalnego preparatu.
Obecnie coraz częściej zastępuje się ją jednak nowoczesną ekstyrpacją, która pozwala usunąć zainfekowaną miazgę bez jej zatruwania.
Aby lepiej zrozumieć, czym dokładnie jest ekstyrpacja, warto zacząć od podstaw i dowiedzieć się czegoś więcej na temat samej miazgi. Otóż miazga to tkanka wypełniająca wnętrze (jamę) zęba – jego koronę oraz korzenie. Posiada liczne naczynia krwionośne i nerwy, będąc tym samym odpowiedzialną za odżywianie zęba, ale też niezwykle wrażliwą na bodźce, takie jak ciepło, zimno oraz ból. Nasze zęby są nieustannie atakowane przez bakterie próchnicowe, które gdy dostaną się głęboko do jego wnętrza, mogą doprowadzić do fatalnego w skutkach zapalenia miazgi. Niekiedy stan zapalny jest tak zaawansowany, że nie ma już szans na uratowanie chorej tkanki, a usunięcie miazgi z zęba staje się koniecznością. Metodą, która na to pozwala jest właśnie ekstyrpacja miazgi zęba.
Ekstyrpacja to zabieg polegający na usunięciu miazgi zęba, która wciąż pozostaje żywa. Stomatolog nie aplikuje w nią trutki, jak ma to miejsce w przypadku klasycznej (i coraz rzadziej stosowanej) dewitalizacji miazgi. Stąd też często zabieg ten określa się terminem ekstyrpacja przyżyciowa. Dla Pacjenta jest to szczególnie komfortowe rozwiązanie. Po pierwsze, dlatego, że zabieg odbywa się w znieczuleniu miejscowym, więc jest całkowicie bezbolesny. Po drugie, cała procedura leczenia kanałowego może odbyć się na jednej wizycie.
Leczenie kanałowe, poprzedzone ekstyrpacją miazgi, wykonuje się z użyciem specjalnego mikroskopu i narzędzi endodontycznych, w tym endometra, czyli narzędzia służącego do precyzyjnego pomiaru długości kanałów. Dentysta otwiera komorę zęba, usuwa zainfekowaną - lecz żywą - miazgę z jego wnętrza, przepłukuje i dezynfekuje wszystkie kanały korzeniowe, wypełnia je specjalnym materiałem, a na koniec odbudowuje koronę zęba kompozytem stomatologicznym lub koroną protetyczną. W ten sposób ząb zostaje szczelnie zamknięty, uniemożliwiając bakteriom próchnicowym dostanie się do środka. Przeleczony endodontycznie ząb, mimo iż pozbawiony miazgi, wciąż może pełnić swoją funkcję i służyć pacjentowi przez wiele kolejnych lat.
Warto jeszcze raz podkreślić, że dewitalizacja miazgi należy do tradycyjnych i nieco już przestarzałych procedur stosowanych w endodoncji, choć oczywiście nie zniknęła jeszcze całkowicie z polskich gabinetów. Stanowi element przygotowawczy do właściwego leczenia kanałowego i polega na uśmierceniu miazgi zęba przy pomocy specjalnego preparatu. Substancję tę umieszcza się bezpośrednio w zębie na określony czas, by ta doprowadziła do obumarcia tkanki. Trwa to ok. 2 tygodnie, dlatego najczęściej dopiero podczas kolejnej wizyty dentysta usuwa martwą miazgę. W endodoncji etap ten to ekstyrpacja zdewitalizowanej miazgi zęba. Po nim następuje dopiero opracowanie kanałów. W przypadku ekstyrpacji miazgi tempo leczenia jest znacznie szybsze, gdyż przeważnie zajmuje tylko jedną wizytę. Miazga usuwana jest od razu, po wcześniejszym podaniu znieczulenia, nie trzeba czekać aż 2 tygodni na jej obumarcie.
Nie można zapominać również o tym, że pasty stosowane do dewitalizacji zawierają w swoim składzie formaldehyd lub paraformaldehyd – substancje o silnych właściwościach chemicznych. Nieumiejętne ich użycie może prowadzić do poważnych powikłań, w postaci uszkodzenia tkanek okołowierzchołkowych, a nawet martwicy tkanek okalających ząb. Dlatego gdy tylko istnieje taka możliwość, stomatolodzy rezygnują z tradycyjnej dewitalizacji miazgi na rzecz nowocześniejszej i bezpieczniejszej ekstyrpacji.
Stomatologia jest dziedziną medycyny, która bardzo dynamicznie się rozwija, także w obszarze endodoncji. Obecnie w leczeniu kanałowym coraz częściej odchodzi od dawnych schematów na rzecz nowocześniejszych rozwiązań, z ekstyrpacją na czele. Wielu pacjentów zastanawia się ekstyrpacja co to jest i kiedy się ją stosuje? Jest to metoda polegająca na bezpośrednim usunięciu chorej tkanki z wnętrza zęba, bez jej wcześniejszego uśmiercania. Ekstyrpacja przyżyciowa miazgi pozwala przeprowadzić leczenie szybciej i bez konieczności stosowania toksycznych preparatów, na których efekt działania trzeba czekać nawet 2 tygodnie. Dzięki temu leczenie jest krótsze, bezpieczniejsze i bardziej komfortowe dla pacjenta.
